De wetgever heeft het echter zo geregeld dat niet alleen bij verkoop, maar ook in andere situaties de bijleenregeling van toepassing kan zijn. Met ingang van 1 januari 2004 mag bij aanschaf van een nieuwe woning (ten opzichte van de resterende eigenwoningschuld op de bestaande woning) maximaal worden bijgeleend: het verschil tussen de aankoopprijs van de nieuwe woning (inclusief aankoopkosten) en de verkoopprijs van de bestaande woning (minus verkoopkosten). Met andere woorden: de opbrengst bij verkoop van een eigen woning na aflossing van de op die woning gevestigde hypotheek (overwaarde is vervreemdingssaldo) moet worden gebruikt voor de volgende eigen woning.

Verkoopprijs oude woning                   140.000 

Eigenwoningschuld (box 1)                  120.000 -

Makelaarskosten verkoop                       3.000 -

                                                       ------------   

Vervreemdingssaldo                             17.000

 

Het vervreemdingssaldo van 17.000 euro wordt toegevoegd aan de eigenwoningreserve en moet fiscaal gezien worden verrekend met de nieuwe hypotheekschuld voor de aankoop van de nieuwe woning. Is de nieuwe hypotheek hoger dan de eigenwoningschuld, dan valt het meerdere van de schuld niet onder het fiscale regime van box 1. Het leningdeel dat als gevolg van de bijleenregeling niet voor renteaftrek in box 1 in aanmerking komt, komt in box 3 terecht.